CƠ CHẾ QUẢN LÝ CỦA TẬP ĐOÀN GAZPROM – LB NGA

CƠ CHẾ QUẢN LÝ CỦA TẬP ĐOÀN GAZPROM – LB NGA

TÓM TẮT

Mục tiêu của bài viết này là nhằm tìm hiểu cơ chế quản lý trong Tập đoàn có vốn cổ phần chi phối của Nhà nước – Tập đoàn Gazprom. Trên cơ sở phân tích các tài liệu pháp lý, mà Gazprom đã xây dựng và áp dụng để vận hành cơ chế quản lý của Tập đoàn, tác giả đã rút ra bài học kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý cho các Tập đoàn kinh tế nhà nước Việt Nam, đó là: i) Kinh nghiệm trong xây dựng nguyên tắc quản lý; ii) Kinh nghiệm xây dựng bộ máy lãnh đạo; iii) Kinh nghiệm về phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ; iv) Sự cần thiết phải xây dựng Bộ quy tắc ứng xử trong Tập đoàn; v) Kinh nghiệm trong tổ chức giám sát hiệu quả hoạt động; và vi) Tối ưu hóa cơ cấu sở hữu.

Từ khóa: cơ chế quản lý, bài học kinh nghiệm, doanh nghiệp nhà nước, tập đoàn Gazprom.

ABSTRACT

The objective of this paper is to understand the mechanism for management of the Group sharesowned by the State  Gazprom GroupBased on the analysis of legal documentswhich Gazprom has developed and applied to operate the Group’s management, the author draws the lessons formanagement for the economic group State in Vietnam, which are: i) Experience to establish management principlesii) experience inleadershipdevelopmentiii) experience in developing internal control systemsivthe need to build the code of conduct in the Group; vexperience in organizingeffective monitoring of corporate activities and: vi) optimizecapitalownership structure.

Keywords: mechanisms for managementlessons learnedstate enterprisesGazprom group.

Tập đoàn khí đốt Nhà nước Gazprom là một công ty cổ phần dạng mở, trong đó Nhà nước LB Nga kiểm soát 50,002% cổ phần của Tập đoàn. Các đại diện của Nhà nước tham gia vào Ban giám đốc với thẩm quyền phê duyệt kế hoạch tài chính và chương trình đầu tư. Như vậy, Nhà nước kiểm soát dòng luân chuyển tài chính của Tập đoàn Gazprom. Năm 2011, số lượng cán bộ công nhân viên của Tập đoàn lên đến con số 404,4 ngàn người, doanh thu trên 4.735 tỷ rúp, lợi nhuận ròng hơn 1.000 tỷ rúp[2] . Đây thực sự là một công ty khổng lồ, không chỉ ở Nga mà còn trên phạm vi toàn cầu.

  1. Đôi nét về Tập đoàn Gazprom

Tập đoàn Gazprom là một trong những công ty lớn nhất của Nga tham gia vào thị trường năng lượng thế giới, đóng góp đáng kể vào sự ổn định và đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu. Vai trò của Gazprom trên thị trường năng lượng thế giới không chỉ dừng lại ở tiềm năng xuất khẩu và danh tiếng của nó được hiểu như là một nhà cung cấp nguồn năng lượng đáng tin cậy và ổn định. Đặc trưng của Gazprom còn thể hiện ở chỗ nó đồng thời là nhà sản xuất, và nhà cung cấp các nguồn tài nguyên năng lượng, với cơ sở tài nguyên mạnh mẽ và cơ sở hạ tầng hiện đại, hệ thống đường ống dẫn khí rộng khắp. Nhờ vào vị trí địa lý của Nga, Gazprom còn có khả năng trở thành cầu nối năng lượng giữa các thị trường châu Âu và châu Á, cung cấp khí đốt của riêng mình, và cung cấp dịch vụ vận chuyển quá cảnh khí đốt từ các nhà sản xuất khác.

Trong bảng xếp hạng thế giới các công ty dầu khí, Tập đoàn Gazprom chiếm vị trí thứ nhất về khai thác khí đốt thiên nhiên. Nếu xếp theo sản lượng khai thác và lọc dầu, Gazprom là một trong năm công ty dầu mỏ lớn nhất của Nga và trong số hai mươi công ty dẫn đầu thế giới của ngành dầu khí. Theo tạp chí Forbes, năm 2010 Gazprom lọt vào top 3 công ty có lợi nhuận ròng cao nhất toàn cầu (25,5 tỷ USD), xếp sau Exxon Mobil của Mỹ (30 tỷ USD) và Nestle của Thụy Sĩ (37 tỷ USD)[3].

Gazprom là công ty năng lượng liên kết theo chiều dọc, với Công ty mẹ là Công ty cổ phần dạng mở Gazprom và các công ty con thành viên, thực hiện việc khai thác, vận chuyển, chế biến và phân phối khí đốt thiên nhiên, khai thác dầu mỏ và các hợp chất dầu mỏ khác, lưu trữ ngầm khí đốt thiên nhiên, sản xuất và phân phối năng lượng nhiệt và điện, cũng như các hoạt động khác, bao gồm kiểm soát kỹ thuật hệ thống ống dẫn, khoan giếng dầu và khí đốt, cung ứng thiết bị, nghiên cứu và phát triển, xử lý thông tin và cung cấp dịch vụ ngân hàng.

Mục tiêu chiến lược của Gazprom là trở thành công ty dẫn đầu trong lĩnh vực năng lượng toàn cầu bằng cách thâm nhập vào các thị trường mới, đa dạng hóa các loại hình hoạt động, đảm bảo độ tin cậy nguồn cung cấp. Gazprom với sứ mệnh tin cậy, hiệu quả và đảm bảo cân bằng cho người tiêu dùng khí đốt tự nhiên và các dạng tài nguyên năng lượng khác và các sản phẩm chế biến từ dầu khí. Chiến lược của Gazprom được xây dựng dựa trên các nguyên tắc:

– Đa dạng hóa hoạt động nhờ các dự án hiệu quả cao, đảm bảo tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao;

– Tăng vốn và xếp hạng tín dụng[4];

– Đảm bảo lợi ích cho tất cả cổ đông của Gazprom;

– Hoàn thiện quản lý doanh nghiệp;

– Nâng cao hiệu quả của hoạt động cốt lõi;

– Tăng tính minh bạch của hoạt động kinh tế – tài chính;

– Trách nhiệm cá nhân lãnh đạo trong việc ra các quyết định quản lý;

– Tối thiểu hóa tác động tiêu cực đến môi trường.

Trong đó, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh là một trong số các chiến lược ưu tiên của Gazprom. Chiến lược đa dạng hóa được Tập đoàn triển khai theo ba hướng chính: đa dạng hóa sản phẩm sản xuất, đa dạng hóa tuyến đường vận chuyển, và đa dạng hóa thị trường tiêu thụ.600eb6612b31632f6c618c9c012d873d L CƠ CHẾ QUẢN LÝ CỦA TẬP ĐOÀN GAZPROM   LB NGA

  1. Cơ chế quản lý của Tập đoàn Gazprom

Nguyên tắc quản lý

Hệ thống quản lý của Gazprom được xây dựng dựa trên mô hình Anh – Mỹ[5], đáp ứng các chuẩn mực quốc tế được thừa nhận rộng rãi, đảm bảo thực hiện tất cả các quyền lợi của cổ đông, xây dựng mối quan hệ tương hỗ hiệu quả giữa cổ đông, nhà đầu tư và các bên liên quan khác.

Các nguyên tắc quản lý cơ bản được khẳng định trong Bộ quy tắc quản lý (ứng xử) Tập đoàn, được Đại hội đồng cổ đông Gazprom thông qua ngày 28/6/2002[6].

Theo Bộ quy tắc này, việc hoàn thiện quản lý Tập đoàn là một trong những nguyên tắc hoạt động cốt lõi của Gazprom, nhằm mục đích hướng đến trước hết là thực hiện nghiêm chỉnh mọi quyền lợi của cổ đông công ty và yêu cầu đảm bảo: 1) khả năng thực sự của cổ đông thực hiện quyền của mình liên quan đến việc tham gia vào Gazprom; 2) công bố thông tin kịp thời về Gazprom, bao gồm tình hình tài chính, các chỉ tiêu kinh tế, cấu trúc sở hữu và cơ cấu tổ chức quản lý; 3) Gazprom hợp tác tích cực với các nhà đầu tư, chủ nợ và các bên liên quan khác để gia tăng tài sản, giá trị cổ phiếu và các loại chứng khoán khác của Gazprom; 4) giám sát hiệu quả hoạt động kinh tế – tài chính của Gazprom.

Bộ máy tổ chức quản lý

Tập đoàn Gazprom có cơ cấu tổ chức khá rộng và phức tạp. Tổng số công ty có cổ phần khác nhau của Gazprom là hơn 165 đơn vị. Các chủ thể chính của quản lý doanh nghiệp là các cơ quan quản lý và kiểm soát: Đại hội đồng cổ đông, Ban giám đốc, Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng quản trị và Ban thanh tra.

Gazprom là công ty mẹ của Tập đoàn gồm các công ty con và công ty trực thuộc, tương tác giữa chúng được thực hiện theo các hình thức sau đây:

– đại diện Tập đoàn Gazprom tham gia vào công việc của các cơ quan quản trị cấp cao, cơ quan quản trị tập thể và các cơ quan kiểm soát các doanh nghiệp có cổ phiếu (hoặc vốn góp) thuộc sở hữu Gazprom;

– ra quyết định cá nhân theo qui định của pháp luật về vấn đề hoạt động của công ty con, trong đó Gazprom là bên tham gia duy nhất;

– thực hiện phân cấp theo quy định của pháp luật một số quyền nhất định để các công ty con thi hành chỉ thị.

Trách nhiệm giám sát, đảm bảo hiệu quả hoạt động của các công ty con và công ty trực thuộc giao phó cho các đơn vị chức năng của Gazprom. Các vấn đề phối hợp và phương pháp tổ chức hoạt động của đại diện Gazprom với các công ty con của nó trong các đơn vị quản lý hạng mục đầu tư là trách nhiệm của Ban quản lý tài sản và quan hệ doanh nghiệp.

Đại hội đồng cổ đông. Đại hội đồng cổ đông là cơ quan quản lý tối cao của Tập đoàn Gazprom. Thủ tục chuẩn bị và tổ chức các cuộc họp cổ đông được quy định tại Điều lệ và Quy chế hoạt động của Đại hội đồng cổ đông của Gazprom. Quyền tham gia Đại hội đồng cổ đông thuộc những người sở hữu không ít hơn 1% cổ phiếu có quyền biểu quyết. Các Quyết định được thông qua bởi Đại hội cổ đông, cũng như kết quả bỏ phiếu được công bố tại cuộc họp có tiến hành bỏ phiếu. Quy chế hoạt động của Đại hội đồng cổ đông cũng xem xét khả năng đưa thông tin này đến với các cổ đông dưới hình thức báo cáo về kết quả bỏ phiếu. Biên bản Đại hội đồng cổ đông được đăng tải lên trang web của Gazprom[7].

Ban giám đốc. Đại hội đồng cổ đông Gazprom bầu ra Ban giám đốc theo nguyên tắc phiếu tích lũy theo qui định trong Điều lệ. Ban giám đốc Gazprom gồm 11 thành viên. Các thành viên Hội đồng quản trị của Gazprom không thể chiếm nhiều hơn một phần tư thành phần của Ban giám đốc. Quyền đề cử ứng viên vào Ban giám đốc Gazprom thuộc về cổ đông (hoặc nhóm cổ đông) sở hữu không ít hơn 2% cổ phiếu có quyền biểu quyết của Gazprom.

Ban giám đốc thực hiện lãnh đạo toàn diện mọi hoạt động của Tập đoàn Gazprom, ngoại trừ quyết định các vấn đề thuộc về thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông được qui định trong Luật Công ty cổ phần.

Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các thành viên Ban giám đốc được xác định bởi Điều lệ và Quy chế hoạt động của Ban giám đốc. Thành viên Ban giám đốc có quyền nhận các thông tin cần thiết từ Tập đoàn Gazprom để thực hiện các chức năng của mình.

Nhiệm vụ chính của Ban giám đốc Tập đoàn Gazprom là: i) Xác định chiến lược phát triển; ii) Giá tăng vốn hóa thị trường; iii) Đảm bảo việc công bố thông tin về Tập đoàn Gazprom cho cổ đông và các bên liên quan khác; iv) Xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ; v) Thường xuyên đánh giá hoạt động của các cơ quan điều hành Gazprom và công việc quản trị

Theo Điều lệ, thẩm quyền của Ban giám đốc còn thể hiện ở việc thành lập các cơ quan điều hành và chấm dứt hoạt động của nó trước thời hạn, xác định khoảng tiền thù lao và trợ cấp cho Chủ tịch Hội đồng quản trị và các thành viên Hội đồng quản trị, thống nhất vấn đề về kiêm nhiệm trong các cơ quan điều hành của các tổ chức khác. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên của Ban giám đốc là hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và phát triển quản trị rủi ro doanh nghiệp[8].

Các chức năng hoạch định chiến lược và hoạt động đầu tư được phân chia tối ưu giữa Ban giám đốc và Hội đồng quản trị. Trong cơ cấu tổ chức thành lập riêng các đơn vị chuyên trách đảm bảo cho quá trình hoạch định chiến lược và hoạt động đầu tư – Ban kế hoạch phát triển và Ban đầu tư và xây dựng. Áp dụng cách tiếp cận hoạch định chiến lược dựa trên cơ sở của phương pháp thẻ điểm cân bằng đáp ứng với yêu cầu của thực tiễn và cho phép tối ưu hóa giải quyết các vấn đề mà Gazprom phải đối mặt.

Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị

Cơ quan điều hành cá nhân của Gazprom là Chủ tịch Hội đồng quản trị, cơ quan điều hành tập thể là Hội đồng quản trị. Hoạt động của Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị được qui định bởi Điều lệ và các tài liệu nội bộ của Gazprom, bao gồm các quy tắc hoạt động của Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Hội đồng quản trị được thành lập bởi Ban giám đốc theo quy định của Điều lệ, lựa chọn từ số lượng cán bộ lãnh đạo của Tập đoàn Gazprom, các công ty con và những người có trình độ chuyên môn cần thiết và kinh nghiệm quản lý. Số lượng thành viên của Hội đồng quản trị được xác định bởi Ban giám đốc và phải là số lượng tối ưu để thảo luận về các vấn đề và đưa ra quyết định quản lý kịp thời và hiệu quả.

Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị phải có trách nhiệm báo cáo hoạt động của mình trước Đại hội đồng cổ đông và Ban giám đốc. Quy tắc hoạt động của Hội đồng quản trị qui định nghĩa vụ của Hội đồng quản trị báo cáo hằng năm cho Ban giám đốc, cũng như báo cáo khi có yêu cầu của Ban giám đốc.

Hội đồng quản trị và Chủ tịch Hội đồng quản trị thực hiện quản lý hoạt động nhằm đảm bảo khả năng phát triển Tập đoàn và cổ tức cho các cổ đông. Để đạt được những mục tiêu này, trước hết ban điều hành giải quyết các nhiệm vụ thực hiện mục tiêu, chiến lược và chính sách của Gazprom, cũng như tận lực thực hiện có hiệu quả các quyết định của Ban giám đốc và Đại hội đồng cổ đông.

Hội đồng quản trị xây dựng các kế hoạch kinh tế – tài chính và các chương trình hoạt động của Gazprom, thành lập hệ thống kiểm soát nội bộ và giám sát rủi ro để có thể xác định sớm xu hướng tác động tiêu cực đến kết quả hiện hành và thực hiện kế hoạch phát triển trong tương lai cho Tập đoàn[9].

Hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán

Hệ thống kiểm soát nội bộ là yếu tố quan trọng đảm bảo sự phát triển ổn định của Gazprom và bảo vệ lợi ích của cổ đông và nhà đầu tư thông qua kiểm soát đầy đủ và kịp thời việc bộ phận chức năng thực hiện các quyết định của cơ quan quản lý, cũng như kiểm soát hiệu quả hoạt động của các phòng ban chức năng và các danh mục đầu tư của Tập đoàn

  1. Kinh nghiệm trong quản lý doanh nghiệp của Gazprom

Từ những thành công trong thực tiễn quản lý Tập đoàn Gazprom có thể rút ra những bài học kinh nghiệm sau đây:

– Nguyên tắc quản lý: Các nguyên tắc quản lý cơ bản được xây dựng nhằm thực hiện quyền và bảo vệ lợi ích của cổ đông, cho phép họ không chỉ thực sự tham gia vào hoạt động quản lý Tập đoàn, mà quan trọng hơn, giám sát hiệu quả hoạt động kinh tế – tài chính của Gazprom.

– Bộ máy lãnh đạo:Cơ chế quản lý Tập đoàn được thiết lập đảm bảo trách nhiệm của Ban giám đốc trước cổ đông, trách nhiệm của các nhà quản trị trước Ban giám đốc, trách nhiệm của cổ đông lớn trước cổ công thiểu số, trách nhiệm của Tập đoàn trước nhân viên và khách hàng của mình, cũng như trước xã hội nói chung.

–   Phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ: Xây dựng mô hình hệ thống kiểm soát nội bộ tập trung chức năng. Trong khuôn khổ áp dụng mô hình kiểm toán nội bộ tập trung chức năng có sự tham gia của Ban kiểm toán nội bộ, thành lập các ủy ban kiểm tra trong các công ty con và công ty trực thuộc Gazprom, trong thành phần đó có đại diện của Ban kiểm toán bộ, cũng như trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ của các công ty con và công ty trực thuộc.

–   Xây dựng Bộ quy tắc ứng xử: Mục đích xây dựng Bộ quy tắc ứng xử là qui định và trình bày các chuẩn mực đạo đức cơ bản phải được nhân viên, thành viên của Ban giám đốc, Hội đồng quản trị và Ủy ban kiểm tra tuân theo trong hoạt động của mình. Bộ quy tắc ứng xử sẽ đề cập đến các vấn đề như xung đột lợi ích, kiểm kê và báo cáo, bảo mật và thông tin nội bộ.

–   Tổ chức giám sát hiệu quả hoạt động: Nhiệm vụ tổ chức giám sát hiệu quả hoạt động của Gazprom và các công ty con được thực hiện trong khuôn khổ dự án xây dựng cơ sở dữ liệu Tập đoàn dựa trên hệ thống chỉ tiêu năng suất hiệu quả (KPI- Key Performance Indicators) bằng chiến lược tin học hóa Gazprom. Hệ thống KPI được xây dựng nhằm để đánh giá toàn diện hoạt động của các đối tượng sau đây: Tập đoàn Gazprom, các mảng kinh doanh, các dạng hoạt động, các quy trình kinh doanh , các dự án đầu tư, các công ty con.

Hệ thống giám sát cho phép: các báo cáo hàng ngày dùng để dự báo các chỉ số kinh tế và tài chính then chốt trong lĩnh vực kinh doanh khí đốt của Tập đoàn Gazprom khi thị trường biến động; các báo cáo quý nhằm đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt đông của Tập đoàn Gazprom.

–   Hoàn thiện chính sách mua sắm: Xây dựng quy chế mua sắm hàng hoá và dịch vụ thống nhất cho toàn Tập đoàn, gồm những nội dung: các nguyên tắc mua sắm, tối ưu hóa các phương pháp mua hàng cạnh tranh, việc mua sắm được thực hiện theo qui trình từ lập kế hoách đến kiểm soát thực hiện hợp đồng. Thành lập ban quản lý trung tâm về mua sắm cho Tập đoàn – Ban quản lý mua sắm cạnh tranh của Gazprom.

–   Tối ưu hóa cơ cấu sở hữu: Tối ưu hóa cơ cấu sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như hoàn thiện cơ cấu tổ chức quản lý của Tập đoàn và các công ty con của nó.

  1. Kết luận

Cơ chế quản lý trong Gazprom trước hết là nhằm đảm bảo cho Tập đoàn phát triển bền vững, bảo vệ lợi ích của các cổ đông thông qua minh bạch thông tin, chính sách cổ tức và cơ chế phân phối lợi nhuận minh bạch, bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư, thiết lập mối quan hệ phù hợp giữa quyền lực và kiểm soát dựa trên mức độ tập trung vốn và quyền sở hữu.

Điểm sáng trong cơ chế quản lý của Tập đoàn Gazprom chính là hiệu quả hoạt động của bộ máy lãnh đạo Tập đoàn từ Ban giám đốc, Hội đồng quản trị đến hệ thống kiểm soát nội bộ, thể hiện ở sự tăng trưởng liên tục về doanh thu, lợi nhuận, thị phần, cổ tức, tài chính ổn định và triển vọng phát triển trong tương lai

Sưu tầm: http://vanhoadoanhnghiep.vn/

Các Chương trình đào tạo thường xuyên đào tạo tại Doanh nghiệp:

đào tạo bán hàng  – Kỹ năng giao tiếp – đào tạo thuyết trình – Kỹ năng làm việc nhóm

Xem thêm thông tin Cuộc Sống Đúng Nghĩa tại:

www.cuocsongdungnghia.com – Facebook.com/Cuocsongdungnghiagroup –Youtube.com/cuocsongdungnghia

Share this post